De Groninger borgen en de Friese staten en stinsen tekenen de voorname plaats van de adel in de vroegere samenleving op het platteland.
Vanaf ongeveer 1300 begonnen adellijke families met de bouw van stenen huizen, in Friesland stinsen genoemd.
Deze bouwwerken boden de bewoners behalve onderdak ook bescherming tegen belegeraars en plunderaars in roerige tijden waarin een centraal gezag ontbrak. Eind vijftiende eeuw kwam er een einde aan de onrust en veranderden de verdedigingsstinsen in ware kasteeltjes. Een fraai voorbeeld daarvan is borg Verhildersum in Leens. Uit later tijd stamt Fogelsanghstate te Veenklooster.
Soms liggen de voorname landhuizen aangenaam verscholen in het groen. De macht van de adel in deze streken wordt ook duidelijk bij het bezichtigen van kerkelijke gebouwen. Herenbanken, zerken en rouwborden herinneren aan de invloed die voorname families uitoefenden op kerk en maatschappij.